Het GAPS-dieet (Gut and Psychology Syndrome) is een eliminatiedieet ontwikkeld door Dr. Natasha Campbell-McBride, gericht op het herstellen van de darmgezondheid en het verminderen van symptomen die volgens de bedenker verband houden met een verstoorde darmflora. Het dieet is graanvrij, laag in koolhydraten en suiker, en hoog in gezonde vetten. Het begint met een introductieprotocol van zes fasen op basis van bouillon en gefermenteerde voeding, en bouwt geleidelijk op naar het volledige GAPS-dieet. Het wordt onder meer aanbevolen bij autisme, ADHD, depressie en spijsverteringsproblemen, hoewel de wetenschappelijke onderbouwing hiervoor beperkt is.
Wat eet je wel?
- Zelfgemaakte bouillon (botten- en vleesbouillon)
- Gefermenteerde voeding (zuurkool, kefir, kombucha, zelfgemaakte yoghurt)
- Groenten (niet-zetmeelrijk, goed gekookt in de beginfase)
- Vlees en gevogelte (bij voorkeur biologisch)
- Vis en schelpdieren
- Eieren
- Gezonde vetten (dierlijk vet, kokosolie, olijfolie, boter/ghee)
- Noten en zaden (geweekt en gedroogd)
- Fruit (geleidelijk geintroduceerd, beperkt)
- Honing (in kleine hoeveelheden)
Wat vermijd je?
- Alle granen (tarwe, rogge, rijst, mais, haver)
- Zetmeelrijke groenten (aardappelen, zoete aardappelen)
- Geraffineerde koolhydraten en suiker
- Bewerkte voeding en additieven
- Commerciele zuivelproducten (niet-gefermenteerd)
- Sojaproducten
- Alcohol
- Koffie en thee (in de beginfase)
- Blikgroenten en -fruit
Voordelen
- Kan spijsverteringsklachten verminderen bij sommige mensen
- Nadruk op gefermenteerde voeding ondersteunt de darmflora
- Basisprincipe van bouillon levert mineralen en collageen
- Elimineert bewerkte voeding, wat over het algemeen gezond is
- Biedt een gestructureerd herintroductieprotocol
Nadelen
- Zeer tijdsintensief: alles moet van nul bereid worden
- Wetenschappelijk bewijs voor de claims is beperkt
- Extreem restrictief, vooral in de introductiefase
- Risico op voedingstekorten bij langdurig volgen
- Sociaal zeer uitdagend door strenge regels
- Duur door nadruk op biologische en verse producten
- Niet geschikt als vervanging voor bewezen medische behandelingen
- Kan een ongezonde relatie met voedsel bevorderen
Wetenschappelijke onderbouwing
De wetenschappelijke onderbouwing van het GAPS-dieet is beperkt. Er zijn geen gerandomiseerde gecontroleerde studies die de effectiviteit van het volledige GAPS-protocol aantonen. De individuele elementen, zoals het consumeren van gefermenteerde voeding en het vermijden van bewerkte voeding, worden wel ondersteund door onderzoek naar darmgezondheid. De claims over het genezen van autisme en ADHD via darmherstel zijn niet bewezen in peer-reviewed onderzoek. Critici wijzen erop dat het dieet te restrictief is en dat de onderliggende theorie oversimplificaties bevat.
Bekende boeken
Gut and Psychology Syndrome
GAPS Stories