Het nierdieet (ook wel renaal dieet) is een medisch dieet voor mensen met chronische nierziekte, gericht op het beperken van eiwitten, natrium, kalium en fosfor om de nieren te ontlasten en de elektrolytenbalans te handhaven. De precieze restricties hangen af van het stadium van de nierziekte en of iemand dialyse ondergaat. Bij dialyse veranderen de richtlijnen aanzienlijk, met name voor eiwit (dan juist meer nodig) en kalium. Dit dieet moet altijd onder begeleiding van een dietist en nefroloog gevolgd worden.
Wat eet je wel?
- Beperkte hoeveelheden hoogwaardig eiwit (vlees, vis, eieren -- in afgemeten porties)
- Laag-kalium groenten (komkommer, paprika, bloemkool, sla, ui)
- Laag-kalium fruit (appel, druiven, ananas, aardbeien)
- Witte rijst en witte pasta (lager in fosfor dan volkoren)
- Ongezouten kruiden en specerijen
- Olijfolie en andere plantaardige olien
Wat vermijd je?
- Overmatig eiwit (grote porties vlees, vis of zuivel)
- Hoog-kalium voedsel (banaan, tomaat, aardappel, sinaasappel, avocado)
- Hoog-fosfor voedsel (zuivel, noten, zaden, cola, bewerkt vlees)
- Veel zout en natriumrijke producten (chips, kant-en-klaarmaaltijden, broodbeleg)
- Volkoren producten (hoog in fosfor)
- Peulvruchten in grote hoeveelheden
- Chocolade (hoog in kalium en fosfor)
Voordelen
- Kan de progressie van nierziekte vertragen
- Helpt elektrolytenbalans te handhaven
- Vermindert ophoping van afvalstoffen in het bloed
- Wetenschappelijk zeer goed onderbouwd
- Kan de noodzaak van dialyse uitstellen
- Vermindert symptomen van nierziekte (vermoeidheid, misselijkheid)
Nadelen
- Uiterst restrictief en moeilijk vol te houden
- Vereist nauwkeurig bijhouden van meerdere voedingsstoffen tegelijk
- Beperkte keuze kan leiden tot smaakvermoeidheid
- Risico op ondervoeding als het niet goed begeleid wordt
- Sociale isolatie door strenge dieetbeperkingen
- Uit eten gaan is zeer moeilijk
- Voedingsrichtlijnen veranderen per stadium van de nierziekte
- Psychologische belasting van chronische dieetrestricties
Wetenschappelijke onderbouwing
Het nierdieet is uitstekend wetenschappelijk onderbouwd. De KDOQI (Kidney Disease Outcomes Quality Initiative) richtlijnen van de National Kidney Foundation bieden evidence-based aanbevelingen voor voeding bij nierziekte. Grote meta-analyses tonen aan dat eiwitbeperking de progressie van chronische nierziekte kan vertragen (Fouque & Laville, 2009). De MDRD-studie (Modification of Diet in Renal Disease) is een van de belangrijkste langetermijnstudies op dit gebied. Natrium- en fosforbeperking zijn geassocieerd met betere uitkomsten bij nierpatienten (Kalantar-Zadeh et al., 2015).
Bekende boeken
Renal Diet Cookbook
The Kidney Disease Solution
Nieren en voeding
Bronnen
- National Kidney Foundation
- Nierstichting Nederland
- Tap.health: Therapeutic Diets
- Fouque, D. & Laville, M. (2009). Low protein diets for chronic kidney disease in non-diabetic adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, (3).
- Kalantar-Zadeh, K. et al. (2015). Understanding sources of dietary phosphorus in the treatment of patients with CKD. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 10(6), 1039-1046.