Het Specifiek Koolhydraat Dieet (SCD) is een eliminatiedieet dat complexe koolhydraten beperkt en oorspronkelijk ontwikkeld werd door Dr. Sidney Haas en later gepopulariseerd door Elaine Gottschall. Het dieet is ontworpen voor mensen met inflammatoire darmziekten (IBD) zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, maar wordt ook toegepast bij IBS en coeliakie. Het basisprincipe is dat alleen monosacchariden (glucose, fructose, galactose) zijn toegestaan, aangezien deze volledig worden opgenomen in de dunne darm en geen bacteriele overgroei veroorzaken. Granen, de meeste zetmelen en alle onverteerbare suikers worden geelimineerd.
Wat eet je wel?
- Vlees, vis en gevogelte (onbewerkt)
- Eieren
- Bepaalde groenten (wortel, courgette, sperziebonen, pompoen)
- De meeste soorten fruit
- Noten en notenboter
- Zelfgemaakte yoghurt (minimaal 24 uur gefermenteerd)
- Honing (als enig zoetmiddel)
- Bepaalde kazen (cheddar, Parmezaan, Zwitserse kaas - lang gerijpt)
- Olijfolie, kokosolie, boter
Wat vermijd je?
- Alle granen (tarwe, rijst, mais, haver, rogge)
- Zetmeelrijke groenten (aardappelen, zoete aardappelen, yam)
- De meeste zuivelproducten (melk, zachte kazen, roomijs)
- Suiker in alle vormen (behalve honing)
- Maissiroop en kunstmatige zoetstoffen
- Peulvruchten (in de beginfase; sommige later toegestaan)
- Bewerkte voeding en additieven
- Soja en sojaproducten
Voordelen
- Enig wetenschappelijk bewijs voor vermindering van IBD-symptomen
- Biedt een duidelijk protocol met lijsten van toegestane voeding
- Kan spijsverteringsklachten aanzienlijk verminderen
- Gefermenteerde zelfgemaakte yoghurt levert probiotica
- Elimineert bewerkte voeding en geraffineerde suikers
- Actieve online community voor ondersteuning
Nadelen
- Zeer restrictief en moeilijk vol te houden
- Tijdsintensief: veel zelf koken en bereiden nodig
- Risico op gewichtsverlies en onbedoeld tekort aan calorieen
- Kan leiden tot tekorten aan calcium en vitamine D
- Sociaal uitdagend door strenge beperkingen
- Niet alle gastro-enterologen ondersteunen het dieet
- Mag niet worden gevolgd zonder medische begeleiding bij ernstige IBD
Wetenschappelijke onderbouwing
Het SCD heeft meer wetenschappelijke ondersteuning dan veel andere eliminatiedieten, maar het bewijs is nog steeds beperkt. Een studie in het Journal of Clinical Gastroenterology (2016) toonde symptoomverbetering bij kinderen met de ziekte van Crohn. De PRODUCE-studie (2023) vergeleek het SCD met het Mediterrane dieet bij volwassenen met Crohn en vond vergelijkbare resultaten. Een systematische review in Inflammatory Bowel Diseases (2017) concludeerde dat het SCD veelbelovend is maar dat grotere gerandomiseerde studies nodig zijn.
Bekende boeken
Breaking the Vicious Cycle
Recipes for the Specific Carbohydrate Diet